Besturen in tijden van transitie: niet harder duwen, maar beter kijken
Nadieh Pennings is senior beleidsadviseur Jeugdzorg en Veiligheid bij gemeente Nijmegen en projectleider van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. In deze zomer gaf zij tijdens het onboardingprogramma voor de zeven nieuwe wethouders Zorg en Welzijn van de jeugdhulpregio Nijmegen een interactieve presentatie over het onderwerp: besturen in tijden van transitie.
Waarom koos je juist voor dat onderwerp?
“Omdat het precies gaat over de werkelijkheid waarin we nu werken,” zegt Nadieh. “We leven niet in een gewone tijd van veranderingen, maar in een tijd waarin meerdere grote opgaven tegelijk verschuiven. In de jeugdhulp, in wonen, in bestaanszekerheid, in de manier waarop overheid en samenleving zich tot elkaar verhouden. Het oude werkt steeds minder goed, terwijl het nieuwe nog niet stevig genoeg staat. Dan wordt besturen spannend.”
Nadieh werkt dagelijks op het snijvlak van beleid, uitvoering en samenwerking. In haar rol binnen het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming ziet ze hoe ingewikkeld het is om een systeem dat jarenlang is opgebouwd, echt anders te laten werken.
Wat bedoel je met transitie?
“Niet een gewone verandering,” zegt ze. “Maar een diepere verschuiving. Een ander denkkader. In een transitie kun je niet alles vooraf dichtregelen. Onderweg moet je leren.”
Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming draait om een andere manier van samenwerken rond kinderen en gezinnen: één vast aanspreekpunt per gezin, en professionals die met elkaar meekijken in plaats van los van elkaar hun eigen traject uitvoeren. Zo is er meer focus op wat gezinnen werkelijk nodig hebben.”Niet elk probleem vraagt om zorg. Soms gaat het om context, om nabijheid, om een antwoord dat minder professioneel klinkt, maar wel meer helpt.”
“Meer controle niet altijd de oplossing is”. Waarom niet?
“Controle is vaak een reflex,” zegt ze. “En die reflex snap ik heel goed. Als de druk toeneemt, wil je overzicht, grip en verantwoording. Maar bij complexe vraagstukken helpt dat niet altijd. Soms maak je het systeem er alleen maar zwaarder door.”
Ze maakt daarbij onderscheid tussen gecompliceerd en complex: gecompliceerde vraagstukken kun je met kennis en analyse oplossen, complexe vraagstukken worden pas zichtbaar als je samen kijkt, probeert, bijstuurt en leert. “Dan heb je geen lineaire oplossing,” zegt ze. “Dan moet je durven zeggen: we weten nog niet precies hoe het moet, maar we weten wel dat het anders moet.”
Voor Nadieh is dat dé kern van goed besturen in een tijd van transitie: niet alles willen beheersen, maar wel richting geven, en niet alleen sturen op regels en risico’s, maar ook op publieke waarde – wat levert het inwoners op, in hun dagelijks leven?
En wat vraagt dat van een wethouder, naar jouw idee?
“Koers houden, ook als het schuurt,” zegt ze. “Verbinden, als organisaties langs elkaar heen dreigen te werken. Ruimte beschermen voor experiment. En tegenspraak niet zien als lastig, maar als noodzakelijk.”
Dat is volgens haar het lastigste onderdeel: bestuurlijke reflexen zijn hardnekkig, vooral als de druk van buiten toeneemt. Juist dan is het belangrijk om niet terug te vallen op oude patronen. “Je moet blijven teruggaan naar de bedoeling,” zegt ze. “Waarom doen we dit eigenlijk? Wat willen we mogelijk maken?”
Je klinkt niet als iemand die alleen maar over beleid praat.
Ze lacht. “Dat hoop ik ook niet. Ik ben juist veel bezig met de praktijk. Wat ik zeg, komt niet alleen uit boeken of opleidingen, maar ook uit de samenwerking met collega’s, uit het werk in de regio, uit het Toekomstscenario, uit gesprekken met professionals en gezinnen. Het is allemaal één geheel.”
Het verhaal van Nadieh komt uit de praktijk, waar bestuur, uitvoering en menselijke maat elkaar dagelijks nodig hebben. Daarom sloot haar presentatie voor de nieuwe wethouders ook aan: het ging niet alleen over beleid, maar over de houding om goed te kijken naar wat er werkelijk in de praktijk speelt.
Wat hoop je dat mensen meenemen uit je verhaal?
“Dat besturen in tijden van transitie niet vraagt om harder duwen, maar om beter kijken,” zegt Nadieh. “En dat je niet alles zelf hoeft te verzinnen. Juist niet. Veel van wat ik deel, heb ik geleerd in de praktijk, in opleidingen en in de vakliteratuur. De kunst is om dat niet los naast elkaar te laten bestaan, maar samen te brengen in je dagelijks handelen. Als het oude niet meer werkt, moet je durven leren in het nieuwe. Dat is spannend, maar ook precies waar het nu om draait.”
Neem contact op met:
Wil je verder praten over dit onderwerp? Nadieh vertelt je er graag meer over. N.pennings@nijmegen.nl
